Từ xa xưa, Lục Yên được mệnh danh là “vùng đất ngọc”, nằm trên đá quý. Theo những người trong nghề, xưa ở lòng hồ Thác Bà đã có chợ Ngọc. Người nông dân đi làm đồng, trẻ em đi chơi dễ dàng nhặt được những viên đá đủ màu sắc nhưng chỉ để chơi. Tới những năm 80 thế kỷ trước, chính quyền tổ chức khai thác địa chất mới phát hiện nơi đây có nhiều loại đá quý, chất lượng thuộc hàng quý nhất thế giới. Những viên đá có giá trị nhất Việt Nam đều được khai thác từ đây. Khoảng 7h sáng, thị trấn Yên Thế vẫn chìm trong màn sương mù mịt. Từ khắp ngả đường, bà con các dân tộc nối nhau gồng gánh hàng hóa ra chợ bán. Trước cổng “chợ đá quý Lục Yên” vài người bán hàng rục rịch đến. Họ mang theo một cái bàn và túi xách đựng đá quý. Gọn nhẹ vậy thôi nhưng nó đáng giá cả một gia tài. Mấy người phụ nữ luống tuổi nhanh chóng ngồi thành hàng. Thoáng chốc, trên mặt bàn đủ các loại đá quý lung linh với vô vàn những hình dáng. Những ông chủ vùng này xúm đến xem viên đá đỏ xù xì. “Viên này giá 10 triệu đồng”, một anh phu phát giá. Ông chủ đá quý điềm tĩnh cầm đèn pin nhỏ soi lên, hạ xuống, quan sát các góc cạnh, màu sắc rồi nói: “3 triệu. Màu xấu, bên trong bị nứt”. Mấy người phu đá nhìn nhau gật đầu bán. Người dân chọn tour du lịch tới chợ đá quý Lục Yên Yên Bái vì tò mò. Phiên chợ bán mặt hàng đặc biệt này cũng hình thành. “Vùng đất ngọc” đã thay đổi số phận nhiều người. Một số vụt lên hàng đại gia nhưng không ít người bị tan cửa nát nhà bởi đá quý. Những năm trước còn tìm được đá bạc tỷ, còn giờ đây chỉ có viên giá trăm nghìn đến vài triệu đồng. Gần đây Lục Yên cũng nổi tiếng với nghề làm tranh đá quý. Những bức tranh đá vô cùng sinh động và đẹp mắt lại có giá trị đang được rất nhiều thực khác ưa chuộng. Trong tương lai, hy vọng sẽ nhiều người biết đến du lịch chợ đá Lục Yên hơn nữa, để vùng đất này có cơ hội phát triển, người dân có cuộc sống ấm no hơn.
